Mentale Gezondheid

“Kortom, op termijn zouden ruimhartige verzorgingsstaten hun eigen economische basis ondermijnen.”

Wanneer het gaat om het functioneren van de staat, dan is één van de regels voor het functioneren dat de menswaardigheid voor iedere individu in de samenleving tot gelding komt. Echter, ‘wij’ moeten een carrière gaan maken om rijk te worden en op onze oude dag van alle luxe en gemakken te worden voorzien. In de praktijk blijkt het een ‘kwade droom’.

De huidige organisatiecultuur van de verzorgingsstaat heeft invloed op de ontwikkelingspsychologie – ook wel psychosociale ontwikkeling of levenslooppsychologie. De psychosociale ontwikkeling van het kind – het proces van socialisatie, waarbij een kind ingroeit in de sociale wereld en het kind zich conformeert naar de eisen van de samenleving – is als volgt: pa en ma weg; naar school ; studeren ; werken ; goed verzorgde oude dag …

Voor een deel zijn deze ontwikkelingen het gevolg van een ‘ongebreideld nastreven van eigenbelang door de diverse actoren’. – Het Sociaal Karakter ofwel de organisatiecultuur. Na de oorlog ontwikkelde zich een nieuwe ‘instituut’, dit als gevolg van in 1944 gemaakte overeenkomsten om Europa weer op te bouwen. Was er in het begin weinig waardering voor bepaalde ontwikkelingen, later ontwikkelde zich een brede mentaliteitsverandering in de burgerij van de verzorgingsstaat, zoals een toenemende waardering van de door de verzorgingsstaat geboden voorzieningen. Omdat de nadelen of ‘schadelijke gevolgen’ pas op termijn zichtbaar worden, waren deze al snel vergeten. De mens volgt zijn begeerlijkheden na.

Al wordt door het aannemen van de Mammoetwet in 1968 een bepaalde tendens bevestigd, het is in de jaren tachtig dat verzekeraars in geval van letselschade goed uitkeren. Justitie krijgt het voor elkaar dat een ‘slachtoffer’ zich luxe kan permitteren. Hiermee stijgen de kosten van de verzorgingsstaat en ontstaat een schuldenindustrie. Niet alleen is er sprake van een schuldenindustrie, maar ook van een ‘vechtcultuur’. Het ministerie van Veiligheid en Justitie gaat ook een eigen weg, en de kwaliteit van de democratische rechtsstaat gaat achteruit. Maatregelen om de verzorgingsstaat om te vormen zijn strijdig met de eisen die gelden wil de democratische rechtsstaat ‘evenwichtig’ functioneren.

De familie als ‘pilaar’ van de samenleving en naastenzorg (een aantal kwaliteiten) gaan verloren. Familieleden hebben het te druk, ook zijn zij veel meer verspreid of werken verder van huis. Hetzelfde geldt voor de buren (als we die nog kennen).
NAASTENZORG wordt vervangen door ‘professionele zorg’. Maar wat heeft dit voor effect op de ontwikkelingspsychologie? Wat heet ‘sociale zekerheid’. Het hele zorgstelsel is anders dan dat ik deze (bijna) 50 jaar geleden kende. Ook dat kent gebreken als gevolg van menselijk falen, druk uit de samenleving, levensverwachtingen, maar ook de psychosociale belasting.

Een ondermijnde economische situatie had gevolgen voor het familiebedrijf. Pa was er maar druk mee. Het leven, ook zijn vroege overlijden, had een neerslag op de meeste van de overige gezinsleden.
“Al in 1893 liet Durkheim zien hoezeer zelfs een hoogstpersoonlijke beslissing als zelfdoding mede bepaald wordt door bepaalde structuurkenmerken, zoals de economische situatie of het gebrek aan politieke stabiliteit. Hetzelfde blijkt ook te gelden voor onder andere partnerkeuze, echtscheidingen en kindertal. Dergelijke invloeden bracht iemand eens tot de (paradoxale) uitspraak dat de maatschappij niet bestaat maar wel invloed uitoefent. En hetzelfde geld voor het in dit deel besproken onderwerp cultuur.” – Bron: Grondbeginselen der Sociologie.

Net zoals de Bijbel door verschillende ‘instituten’ anders wordt uitgelegd, deels door een gebrek aan relevante levenservaring, gebeurd dit ook in de geestelijke gezondheidszorg. Behalve een verschil in uitleg, gebeurt het ook dat de ‘behandelaar’ zo getraind is de gebreken van de ander in kaart te brengen, dat deze zijn/haar fouten niet inziet (of niet de ruimte heeft deze te corrigeren). Iemand met weinig ZELFKENNIS maakt volgens psychologische inzichten vaak gebruik van projectie om eigenschappen, met name gebreken, bij anderen aan de kaak te stellen die hij zelf heeft zonder dat hij zich daar bewust van is. Daarbij worden ‘wij’ geleefd en consumeert het leven ons.

Een ander verschijnsel of gedragsstoornis is dat iemand die mentaal uitgeput is na een stressvolle of anderszins ingrijpende gebeurtenis in ‘een hokje’ wordt geplaatst: sociale isolatie. Terwijl, wanneer men als grote broer of zus terzijde staat en net even dat handje geeft zodat ze weer overeind kunnen komen (uit eigen kracht), en helpen de aansluiting weer op te pakken, dan vindt als gevolg van dat proces herstel plaats (innerlijke ontferming).
Echter, de geldzucht of een cultuur waar de naaste weinig of niets gegund wordt (anders dan dat rechten en zorg (af)gekocht worden), de brede mentaliteitsverandering of gedragsverandering – de werking die vanuit het huidige systeem uitgaat en waaraan ‘wij’ geconformeerd zijn – is een ‘boosdoener’. De burger die even uit die draaimolen is gestapt kan het rappe tempo niet bijbenen en weer opstappen (als je dat al zou willen).

De problemen bestaan al langer, maar zijn in de laatste 10 jaar in toenemende mate zichtbaar geworden. Na de crisis van 2008/2010 heeft men de gevolgen weer kunnen onderdrukken, en in 2012 leek het dan ook weer goed te gaan: de fundamentele problematiek wordt echter niet opgelost en dus versterken de ontwikkelingen zich. Er zal toch een andere richting moeten worden gekozen, willen wij na 20 jaar en langer in hetzelfde cirkeltje rond te zijn gegaan dezelfde resultaten (maar dan erger) blijven ervaren.

Het leven kent zijn ups en downs, maar het (a)sociale-karakter van de huidige institutie is wel aan innovatie toe. Dat er een grootschalig Europees onderzoek nodig zou zijn (jonge mantelzorgers in beeld), getuigt van een tekort aan kennis bij de 50-plussers die al jaren in de geestelijke zorg actief zijn: Mentale Retardatie of geestelijke achterstand van een generatie komt in de geschiedenis van de mensheid vaker en hangt samen met politieke en economische omstandigheden. Er is overigens genoeg kennis in eigen (Nederlands) huis!

Hoogachtend, ~Sheepish (Looking) LION

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *